KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها

ایدهٔ کلی زمان‌بندی اسکریپت‌ها

گاهی می‌خواهید یک اسکریپت پایتون:

  • هر روز در یک ساعت مشخص اجرا شود (مثلاً پشتیبان‌گیری)
  • هر ۱۰ دقیقه یک‌بار اجرا شود (مثلاً چک کردن یک پوشه)
  • فقط یک‌بار، در یک زمان مشخص آینده اجرا شود

به جای این‌که خودتان هر بار به‌صورت دستی اسکریپت را اجرا کنید، می‌توانید اجرای آن را «زمان‌بندی» کنید تا سیستم به‌طور خودکار، طبق برنامهٔ شما آن را اجرا کند.

در این بخش، با چند روش رایج برای زمان‌بندی اسکریپت‌های پایتون آشنا می‌شوید:

  • ابزارهای داخلی سیستم‌عامل (Task Scheduler در ویندوز، cron در لینوکس/macOS)
  • اجرای زمان‌بندی‌شده داخل خود کد پایتون (با حلقه و time.sleep یا کتابخانه‌ها)

در این فصل، فرض می‌کنیم شما بلد هستید یک اسکریپت پایتون بسازید و در ترمینال/کامندپرومت آن را اجرا کنید (مطالب این‌ها در فصل‌های قبلی آمده‌اند).


آماده‌سازی اسکریپت برای زمان‌بندی

قبل از زمان‌بندی، معمولاً بهتر است اسکریپت شما:

  • ورودی از کاربر نخواهد (چون قرار است خودکار و بدون حضور شما اجرا شود)
  • مسیرهای فایل را به‌صورت «کامل» (absolute) استفاده کند یا خودش پوشهٔ کاری را تنظیم کند
  • در صورت خطا، پیام مناسب در یک فایل لاگ بنویسد تا بعداً بتوانید بررسی کنید

یک مثال ساده از اسکریپت که فقط تاریخ و زمان فعلی را در یک فایل می‌نویسد:

import datetime
def log_time():
    now = datetime.datetime.now()
    with open("log.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
        f.write(f"اجرا در: {now}\n")
if __name__ == "__main__":
    log_time()

حالا هدف ما این است که این فایل، مثلاً log_time.py، طبق برنامهٔ زمانی مشخص اجرا شود.


زمان‌بندی اسکریپت در ویندوز با Task Scheduler

در ویندوز، ابزار اصلی زمان‌بندی، Task Scheduler است. ایدهٔ کار:

  1. یک «وظیفه» (Task) جدید می‌سازید.
  2. مشخص می‌کنید چه زمانی و هر چند وقت یک‌بار اجرا شود.
  3. می‌گویید که این وظیفه، پایتون را با یک اسکریپت خاص اجرا کند.

پیدا کردن مسیر پایتون و اسکریپت

۱. در ترمینال (Command Prompt یا PowerShell) بنویسید:

where python

خروجی چیزی شبیه این است:

C:\Users\YourName\AppData\Local\Programs\Python\Python312\python.exe

این مسیر را بعداً در Task Scheduler نیاز دارید.

۲. مسیر کامل اسکریپت را هم بدانید، مثلاً:

C:\Users\YourName\projects\log_time.py

ساختن یک Task ساده (خلاصهٔ مراحل)

۱. در منوی Start عبارت Task Scheduler را جست‌وجو و آن را باز کنید.
۲. از سمت راست، روی «Create Basic Task…» کلیک کنید.
۳. یک نام ساده بدهید، مثلاً: LogTimeEveryDay.
۴. در مرحلهٔ Trigger:

  • انتخاب کنید Daily (یا Weekly، یا One time و …)
  • ساعت شروع را مشخص کنید.
  1. در مرحلهٔ Action، گزینهٔ Start a program را انتخاب کنید.
  2. حالا:
    • در Program/script مسیر python.exe را وارد کنید، مثلاً:
      C:\Users\YourName\AppData\Local\Programs\Python\Python312\python.exe
    • در Add arguments (optional) نام اسکریپت را بنویسید:
      C:\Users\YourName\projects\log_time.py
    • در Start in (optional) پوشهٔ اسکریپت را بدون نام فایل بنویسید:
      C:\Users\YourName\projects
  3. Finish را بزنید.

از این به بعد، ویندوز در زمان تعیین‌شده، اسکریپت شما را اجرا می‌کند.

نکته‌های مهم در ویندوز

  • اگر اسکریپت شما به مسیرهای نسبی (relative) متکی است، حتماً Start in را درست تنظیم کنید.
  • اگر برنامه نیاز به دسترسی‌های خاص دارد (مثلاً نوشتن در پوشه‌های سیستمی)، ممکن است لازم باشد در تنظیمات پیشرفتهٔ Task، گزینهٔ «Run with highest privileges» را فعال کنید.
  • برای تست، می‌توانید روی Task کلیک راست کنید و «Run» را بزنید و ببینید log.txt به‌روزرسانی می‌شود یا نه.

زمان‌بندی اسکریپت در لینوکس و macOS با cron

در سیستم‌عامل‌های شبه‌یونیکس (لینوکس و اغلب macOS)، ابزار کلاسیک برای زمان‌بندی، cron است.

ساختن یک دستور cron

هر کاربر می‌تواند یک «فایل زمان‌بندی» به نام crontab داشته باشد. برای ویرایش آن:

crontab -e

برای اولین‌بار ممکن است از شما بپرسد با کدام ویرایشگر (مثلاً nano)، آن را باز کند.

در این فایل، خط‌هایی به شکل زیر می‌نویسید:

* * * * *  دستور

پنج ستون اول زمان را مشخص می‌کند:

  1. دقیقه (۰ تا ۵۹)
  2. ساعت (۰ تا ۲۳)
  3. روز ماه (۱ تا ۳۱)
  4. ماه (۱ تا ۱۲)
  5. روز هفته (۰ تا ۷، معمولاً ۰ و ۷ هر دو به معنای یکشنبه)

سپس، دستور کامل اجرا می‌شود؛ مثلاً اجرای پایتون روی اسکریپت شما.

برای مثال، اگر مسیر پایتون و اسکریپت این‌ها باشند:

  • پایتون: /usr/bin/python3
  • اسکریپت: /home/user/projects/log_time.py

مثال ۱: اجرا هر روز ساعت ۱۰ صبح

0 10 * * * /usr/bin/python3 /home/user/projects/log_time.py

مثال ۲: اجرا هر ۵ دقیقه

*/5 * * * * /usr/bin/python3 /home/user/projects/log_time.py

مثال ۳: اجرا یک‌بار در ماه، روز اول، ساعت ۳ شب

0 3 1 * * /usr/bin/python3 /home/user/projects/log_time.py

بعد از ذخیره و خروج از ویرایشگر، cron به‌طور خودکار از این تنظیمات استفاده می‌کند.

نکته‌های مهم در cron

  • مسیرها باید کامل (absolute) باشند؛ روی ~/ و مسیرهای نسبی حساب نکنید.
  • محیطی که cron می‌بیند معمولاً ساده‌تر از محیطی است که شما در ترمینال دارید؛ پس اگر به متغیرهای محیطی خاص نیاز دارید، آن‌ها را داخل اسکریپت تنظیم کنید.
  • برای دیدن لیست کارهای زمان‌بندی‌شدهٔ کاربر فعلی:
crontab -l
  • برای حذف کل crontab:
crontab -r

زمان‌بندی داخل خود پایتون (حلقه + sleep)

اگر نمی‌خواهید از ابزار سیستم‌عامل استفاده کنید، می‌توانید «داخل خود اسکریپت» یک زمان‌بندی ساده بسازید. محدودیت مهم این روش:
اسکریپت باید همیشه در حال اجرا بماند (مثلاً روی یک سرور یا سیستم روشن).

استفاده از `time.sleep`

مثال: اجرای یک کار هر ۱۰ ثانیه:

import time
import datetime
def job():
    now = datetime.datetime.now()
    print(f"کار اجرا شد در: {now}")
while True:
    job()
    time.sleep(10)  # مکث ۱۰ ثانیه

ایده:

  • حلقهٔ while True باعث می‌شود برنامه دائماً تکرار شود.
  • time.sleep(10) اجرای حلقه را برای ۱۰ ثانیه متوقف می‌کند.

زمان‌بندی سادهٔ روزانه (تقریبی)

مثلاً می‌خواهید هر روز حدود ساعت ۱۰ صبح کار انجام شود. یک نسخهٔ ساده (نه‌چندان دقیق، ولی کاربردی):

import time
import datetime
def do_daily_task():
    now = datetime.datetime.now()
    print(f"کار روزانه اجرا شد در: {now}")
while True:
    now = datetime.datetime.now()
    if now.hour == 10 and now.minute == 0:
        do_daily_task()
        time.sleep(60)  # برای جلوگیری از اجرای چندباره در همان دقیقه
    else:
        time.sleep(20)  # هر ۲۰ ثانیه یک‌بار بررسی کند

این روش برای کارهای خانگی ساده بد نیست، ولی برای زمان‌بندی جدی، استفاده از ابزار سیستم‌عامل یا کتابخانه‌های مخصوص بهتر است.


آشنایی مقدماتی با کتابخانه‌های زمان‌بندی در پایتون

کتابخانه‌هایی وجود دارند که مدیریت زمان‌بندی را راحت‌تر می‌کنند. یکی از ساده‌ترین‌ها، ماژول schedule است (خارجی است و با pip نصب می‌شود).

نصب و استفادهٔ خیلی خلاصه از `schedule`

نصب (در ترمینال):

pip install schedule

نمونهٔ استفاده:

import schedule
import time
def job():
    print("سلام! این کار هر دقیقه اجرا می‌شود.")
# تعریف برنامهٔ زمانی
schedule.every(1).minutes.do(job)
while True:
    schedule.run_pending()  # کارهایی که نوبتشان شده را اجرا کن
    time.sleep(1)

ایده:

  • شما با schedule.every(...).do(...) می‌گویید چه کار، هر چند وقت یک‌بار انجام شود.
  • حلقه، دائماً چک می‌کند که آیا وقت اجرای کاری رسیده است یا نه.

این روش برای برنامه‌های در حال اجرا (مثل سرویس‌ها) مناسب است، اما همچنان نیاز دارد برنامه در حال اجرا بماند.


تست و عیب‌یابی زمان‌بندی

چه از Task Scheduler استفاده کنید، چه از cron، چه از روش‌های داخل پایتون، چند نکتهٔ مهم برای تست:

  1. ابتدا اسکریپت را دستی اجرا کنید.
    مطمئن شوید بدون خطا کار می‌کند.
  2. در اسکریپت، لاگ بنویسید.
    مثلاً در هر اجرا، زمان را در یک فایل ثبت کنید تا ببینید آیا در زمان درست اجرا شده است یا نه.
with open("log.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
    f.write("اسکریپت اجرا شد.\n")
  1. برای تست، فاصلهٔ زمانی را کوتاه بگیرید.
    مثلاً به‌جای روزانه، برای چند دقیقهٔ آینده تنظیم کنید تا مجبور نشوید یک روز صبر کنید.
  2. پیام‌های خطا را بررسی کنید.
    • در ویندوز: در Task Scheduler، تاریخچه (History) و تب‌های مختلف Task را ببینید.
    • در لینوکس/macOS: ممکن است خروجی خطا را در mail کاربر یا در لاگ سیستم ببینید (این بسته به تنظیمات سیستم است). اگر می‌خواهید خروجی را در فایل داشته باشید، در دستور cron این‌طور بنویسید:
0 10 * * * /usr/bin/python3 /home/user/projects/log_time.py >> /home/user/projects/cron.log 2>&1

(این دستور خروجی استاندارد و خطا را در cron.log می‌نویسد.)


انتخاب روش مناسب

خلاصه:

  • اگر می‌خواهید اسکریپت شما حتی وقتی لاگین نکرده‌اید هم اجرا شود
    → از Task Scheduler (ویندوز) یا cron (لینوکس/macOS) استفاده کنید.
  • اگر برنامهٔ شما خودش دائماً در حال اجراست و فقط لازم است هر چند وقت یک‌بار کاری انجام دهد
    → از حلقه و time.sleep یا کتابخانه‌هایی مثل schedule استفاده کنید.
  • اگر اسکریپت شما ساده است (پوشهٔ شخصی، کارهای خانگی)
    → هر دو روش جواب می‌دهند؛ از هر کدام با آن راحت‌ترید استفاده کنید.

در فصل‌های دیگر، یاد می‌گیرید چطور اسکریپت‌های کاربردی‌تر بسازید؛ در این فصل دیدید که چطور آن‌ها را در زمان‌های مشخص به‌طور خودکار اجرا کنید تا خودکارسازی شما یک قدم حرفه‌ای‌تر شود.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات